Շաքարի մասին

Շատերս ենք լսել, որ շաքարը օգտակար չէ, սակայն, չգիտես ինչու, կարծում ենք, որ մեծաքանակ շաքարի օգտագործումը պակաս վտանգավոր է, քան չհագեցած ճարպերն ու ճարպաթթուները, սոդան ու կալորիաները: Սակայն եթե պատկերացում ունենայինք, թե ինչ է այն անում շաքարը մեր մարմնի հետ, կտեղադրեինք այն «ամեն գնով խուսափել» ցուցակում:

Շաքարը կարող է վնասել սրտին

2013թ․ արված ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ շաքարը բացասական ազդեցություն է ունենում սրտի արյունամղիչ ֆունկցիայի վրա և մեծացնում կաթվածի հավանականությունը: Մեղավորը շաքարի մոլեկուլ G6P-ն է: Ըստ վիճակագրության՝ սրտի կաթված ստացած մարդկանց կեսը հինգ տարուց ավել չի ապրում:

Շաքարը նպաստում է ճարպերի կուտակմանը որովայնում

Վերջին 30 տարվա ընթացքում մանկական գիրության ցուցանիշները եռապատկվել են: Բավական է այցելել մանկական զբոսայգի, դպրոց և տեսնել, թե ինչ է կատարվում․ գիրուկ մանուկներ, հիմնականում՝ ճարպի շերտով հենց գոտկատեղի շրջանում: Պատճառներից մեկը, ըստ 2010թ․ ուսումնասիրության, ֆրուկտոզայով ծանրաբեռնված ըմպելիքներն ու սննդատեսակներն են, բոլոր տեսակի քաղցր գազավորված և «բնական» հյութերը: Իհարկե, ֆրուկտոզա կա նաև բնական մրգերի մեջ, սակայն օրգանիզմին անհրաժեշտ քանակով:

Շաքարը լուռ մարդասպան է

Մի պահ մոռանանք աղի մասին․ շաքարը ևս գաղտնի կերպով, առանց ախտանշանների, անում է իր սև գործը: Այսպես՝ ֆրուկտոզայի մեծաքանակ օգտագործումը հանգեցնում է լեպտինի անգործությանը: Լեպտինը մի հորմոն է, որը օրգանիզմին հասկացնում է, որ ստացել է բավականաչափ սնունդ: Ուստի, եթե լեպտինը սկսում է չաշխատել, տեղի է ունենում սննդի գերկլանում, ինչը բնականաբար հանգեցնում է ավելորդ քաշի ձեռքբերմանը:

Շաքարից կախվածությունը կարող է լինել ժառանգական

Եթե ասում ես՝ քաղցրից կախվածություն ունեմ, հնարավոր է, որ ճիշտ ես: Հետազոտության արդյունքում պարզվել է, որ նրանք, ովքեր ունեն գենետիկ փոփոխություններ գրելին կոչվող հորմոնում, ավելի հակված են քաղցրակերության և ալկոհոլի մեծաքանակ օգտագործման, իսկ այդ փոփոխության պատճառը դարձյալ կարող է շաքարը լինել:

Շաքարն ու ալկոհոլը լյարդի վրա թողնում են հավասար վատ ազդեցություն

2012-ին գիտնականներն առաջ քաշեցին այն գաղափարը, որ անհրաժեշտ է այնպիսի սահմանափակումներ ու զգուշացումներ մտցնել շաքարի մեծ բաժին պարունակող սննդի ու ըմպելիքների վրա, ինչպիսին կա ալկոհոլի դեպքում: Նրանք ապացուցեցին, որ ֆրուկտոզան ու գլյուկոզան մեծ չափաբաժնով նույն քայքայիչ ազդեցությունն են թողնում լյարդի վրա, ինչպիսին ալկոհոլի էթանոլի ազդեցությունը: Ավելին՝ շաքարը ալկոհոլի նման մեծացնում է խրոնիկ հիվանդությունների ռիսկը:

Շաքարն ազդում է ուղեղի աշխատանքի վրա

2009-ին կատարված մի ուսումնասիրություն պարզել է, որ կապ կա գլյուկոզայի օգտագործման և բջիջների ծերացման միջև: Դա կարող է հանգեցնել կնճիռներից մինչև լուրջ խրոնիկ հիվանդությունների առաջացման: Իսկ 2012-ին արված ուսումնասիրությունները ապացուցել են, որ շաքարի մեծաքանակ կիրառումը աղետալի ազդեցություն է ունենում ուղեղի բջիջների վրա, հանգեցնում հիշողության և մտավոր առողջության խնդիրների:

Շաքարը թաքնվում է ոչ քաղցր ուտելիքի մեջ

Կարծում ես շաքար կա միայն կոնֆետի, խմորեղենի կամ գազավորված հյութերի մեջ: Իրականում, այն կարող է թաքնված լինել ամենաանսպասելի ուտելիքների՝ տոմատի մածուկի, տոնիկի, մարինացված սննդի, նույնիսկ հացի մեջ:

Շաքարի գերօգտագործումը կարճացնում է կյանքը

Ըստ 2013-ին արված ուսումնասիրության՝ շաքար պարունակող ըմպելիքների և խրոնիկ հիվանդությունների (դիաբետ, քաղցկեղ կամ սրտանոթային հիվանդություններ) միջև սերտ պատճառահետևանքային կապին է վերագրվում այդ տարի աշխարհում գրանցված 180 000 մահվան դեպքը:

Հետգրություն․ պետք է ասել, որ կաթի մեջ պարունակվող պարզ շաքարները /լակտոզայի տեսքով/ չունեն նույն բացասական ազդեցությունն օրգանիզմի վրա: Մրգերից ստացվող պարզ շաքարները ևս անհանգստության պատճառ չեն կարող լինել, քանի որ միաժամանակ պարունակում են մեծաքանակ հիվանդությունների դեմ պայքարող տարրեր և մանրաթելեր:Հետևությունները թողնում ենք քեզ:

Մարդիկ սկզբում ապրում էին՝ սպառելով միայն բնության տված բարիքները։ Նեոլիթում կատարվեց մարդկային հեղափոխություն։ Մարդը ոչ միայն սպառող էր , այլև կարողանում էր իր համար ստեղծել անհրաժեշտ բարիքներ՝ զբաղվելով անասնապահությամբ և գյուղատնտեսությումբ ։ Մարդը սպառողից դարձավ արտադրող։ Նոր քարի դարի կարևոր նվաճումը յուրացնող տնտեսությունից արտադրող տնտեսության անցումն էր։ Այդ անցումն անվանում են նեոլիթյան հեղափոխություն։
Կատարելագործվեցին աշխատանքային գործիքները։ Նոր քարի դարում առաջացավ արհեստագործությունը։ Ի հայտ եկան արհեստների կարևոր տեսակներ՝ ջուլհակություն, փայտամշակում, կաշեգործություն, խեցեգործություն և այլն։ Թրծված կավե ամանը շատ հարմար էր կրակի վրա կերակուր պատրաստելու, ինչպես նաև մթերք պաշարելու համար։Կավից պատրաստված ամանները թրծվում են վառարանում։
Շուտով առաջացավ առևտրի սկզբնական ձևը՝ պարզ փոխանակությունը։ Նորքարեդարյան հեղափոխության շնորհիվ մարդկանց քանակը կտրուկ աճեց, նրանք բնակվեցին երկրագնդի գրեթե բոլոր մասերում։ Նոր քարի դարի ընթացքում սերտացան նույն տարածքում ապրող ազգակից և հարևան տոհմերի միջև կապերը։ Տոհմերը սկսեցին միավորվել։ Այսպես առաջացան ցեղերը։ Տոհմերի ավագներից կազմվում էր ցեղի խորհուրդը։ Նրանցից մեկին ընտրում էին ցեղապետ։

Հարցեր և առաջադրանքներ

1․ Նախնադարյան ո՞ր շրջափուլն է նեոլիթը։ Նշել ժամանակահատվածը։

Նեոլիթը նոր քարե դարն է Ք․ա․ X հզ․-Ք․ա․ VI հզ․
2․ Ի՞նչ կարևոր հեղափոխություն եղավ նեոլիթյան դարում։

Մարդիկ սկզբում ապրում էին՝ սպառելով միայն բնության տված բարիքները։ Նեոլիթում կատարվեց մարդկային հեղափոխություն։ Մարդը ոչ միայն սպառող էր , այլև կարողանում էր իր համար ստեղծել անհրաժեշտ բարիքներ՝ զբաղվելով անասնապահությամբ և գյուղատնտեսությումբ։
3․ Որո՞նք են նոր քարի դարի զբաղմունքները։
4․Լրացրու՛ նոր քարի դարին վերաբերող աղյուսակը։

Դարի անվանումը	Ժամանակաշրջանը	Զբաղմունքը, կենսակերպը	Գյուտը, աշխատանքային գործիքները	Գյուտի, աշխատանքային գործիքների նշանակությունը

На следующий день он направился вдоль берега, где земля встречается со льдами. Те, кто видел его, заметили, что он взял с собой лук и большой запас стрел с костяными наконечниками, а на плече нес большое охотничье копье своего отца. И много было толков и много смеха по этому поводу. Это было невиданное событие. Никогда не случалось, чтобы мальчик его возраста ходил на охоту, да еще один.

Но прошел день и другой, и на третий поднялась жестокая пурга, а Киша все не было. Женщины горькими словами корили мужчин за то, что они плохо обошлись с мальчиком и послали его на смерть; мужчины же молчали, готовясь идти на поиски тела, когда утихнет буря.

Однако на следующий день рано утром Киш появился в поселке. Он пришел с гордо поднятой головой. На плече он нес часть туши убитого им зверя.

— Вы, мужчины, возьмите собак и ступайте по моему следу, — сказал он. — За день пути отсюда найдете много мяса на льду — медведицу и двух медвежат.

И он вошел в иглу и сытно поел, после чего спал двадцать часов подряд.

Сначала было много сомнений, много сомнений и споров. Выйти на полярного медведя — дело опасное, но трижды опаснее — выйти на медведицу с медвежатами. Мужчины не могли поверить, что мальчик Киш один, совсем один, совершил такой великий подвиг. И вот, наконец, они отправились в путь, ворча. Но, придя на место, они увидели то, чему не хотели верить: Киш не только убил медведей, но рассек туши на четыре части, как истый охотник, и удалил внутренности.

Так было положено начало тайне Киша. Дни шли за днями, и тайна эта оставалась неразгаданной. Киш снова пошел на охоту и убил молодого, почти взрослого медведя, а в другой раз — огромного медведя-самца и его самку. Обычно он уходил на три-четыре дня, но бывало, что пропадал среди ледяных просторов и целую неделю. Он никого не хотел брать с собой, и народ только диву давался. «Как он это делает? — спрашивали охотники друг у друга. — Даже собаки не берет с собой, а ведь собака — большая подмога на охоте».

— Почему ты охотишься только на медведя? — спросили его как-то.

— Кто же не знает, что только на медведе так много мяса.

Но в поселке стали поговаривать о колдовстве.

— Злые духи охотятся вместе с ним, — утверждали одни. — Поэтому его охота всегда удачна. Чем же иначе можно это объяснить, как не тем, что ему помогают злые духи?

— Кто знает? А может, это не злые духи, а добрые? — говорили другие.

— Ведь его отец был великим охотником. Может, он теперь охотится вместе с сыном и учит его терпению, ловкости и отваге. Кто знает!

Так или не так, но Киша не покидала удача, и нередко менее искусным охотникам приходилось доставлять в поселок его добычу. И в дележе он был справедлив. Так же, как и отец его, он следил за тем, чтобы самый хилый старик и самая древняя старуха получали справедливую долю, а себе оставлял ровно столько, сколько нужно для пропитания. И поэтому-то, и еще потому, что он был отважным охотником, на него стали смотреть с уважением и побаиваться его и начали говорить, что он должен стать вождем. Теперь, когда он прославил себя такими подвигами, все ждали, что он снова появится в совете, но он не приходил, и им было стыдно позвать его.

— Я хочу построить себе новую иглу, — сказал Киш однажды. Это должна быть просторная иглу, чтобы было удобно в ней жить. Но у меня нет на это времени. Мое дело — охота, и она отнимает все мое время. Было бы справедливо и правильно, чтобы мужчины и женщины, которые едят мясо, что я приношу, построили мне иглу.

И они выстроили ему такую большую просторную иглу, что она была больше и просторнее даже жилища самого вождя.

Но больше всего занимала все умы тайна чудесной охоты Киша. И как-то раз Уг-Глук бросил Кишу в лицо обвинение в колдовстве. И как-то вечером на совете после долгих споров было решено послать по следу Киша, когда он снова пойдет на медведя, и узнать его тайну. И вот Киш отправился на охоту, а два молодых, лучших в поселке охотника, пошли за ним по пятам, стараясь не попасться ему на глаза. Через пять дней они вернулись, дрожа от нетерпения, — так хотелось им поскорее рассказать то, что они видели.

— Братья! Как нам было приказано, мы шли по следу Киша. И уж так осторожно мы шли, что он ни разу не заметил нас. В середине первого дня пути он встретился с большим медведем-самцом, и это был очень, очень большой медведь… Киш шел прямо на медведя, и медведь бросился на него, и Киш побежал. Но когда Киш бежал, он уронил на лед маленький круглый шарик, и медведь остановился, обнюхал этот шарик и проглотил его. А Киш все бежал и все бросал маленькие круглые шарики, а медведь все глотал их.

— И так продолжалось долго, а потом медведь вдруг остановился, завыл от боли и начал, как бешеный, колотить передними лапами о лед. А Киш побежал дальше по льду и стал на безопасном расстоянии. Но медведю было не до Киша, потому что маленькие круглые шарики наделали у него внутри большую беду.

— Медведь царапал себя когтями и прыгал по льду, словно разыгравшийся щенок. Но только он не играл, а рычал и выл от боли, — и всякому было ясно, что это не игра, а боль. Ни разу в жизни я такого не видал.

— Колдовство!

— Не знаю, — отвечал Боун. — Я рассказываю только то, что видели мои глаза. Медведь был такой тяжелый и прыгал с такой силой, что скоро устал и ослабел и, тогда он пошел прочь вдоль берега и все мотал головой из стороны в сторону, а потом садился, и рычал, и выл от боли — и снова шел. А Киш тоже шел за медведем, а мы — за Кишем, и так мы шли весь день и еще три дня. Медведь все слабел и выл от боли. Он шел то в одну сторону, то в другую, то назад, то вперед, то по кругу и снова и снова пересекал свой след и, наконец, пришел к тому месту, где встретил его Киш. И тут он уже совсем ослабел и не мог даже ползти. И Киш подошел к нему и прикончил его копьем, а мы побежали сюда, чтобы рассказать, как Киш охотится на зверя.

Любопытство было так велико, что весь совет поднялся и направился в иглу Киша. Они застали его за едой, но он встретил их с почетом и усадил по старшинству.

— Ты должен нам дать объяснение, а Киш. Расскажи, как ты охотишься. Нет ли здесь колдовства?

Киш поднял на него глаза и улыбнулся.

— Нет! Не дело мальчика заниматься колдовством, и в колдовстве я ничего не смыслю. Я только придумал способ, как можно легко убить полярного медведя, вот и все. Это смекалка, а не колдовство.

— И каждый сможет сделать это?

— Каждый.

Наступило долгое молчание.

Мужчины глядели друг на друга, а Киш продолжал есть.

— И ты… ты расскажешь нам, о Киш? — спросил наконец Клош-Кван дрожащим голосом.

— Да, я расскажу тебе. — Это очень просто. Смотри!

Он взял узкую полоску китового уса и показал ее всем. Концы у нее были острые, как иглы. Киш стал осторожно скатывать ус, пока он не исчез у него в руке; тогда он внезапно разжал руку, — и ус сразу распрямился. Затем Киш взял кусок тюленьего жира.

— Вот так, — сказал он. — Надо взять маленький кусочек тюленьего жира и сделать в нем ямку — вот так. Потом в ямку надо положить китовый ус — вот так, и, хорошенько его свернув, закрыть его сверху другим кусочком жира. Потом это надо выставить на мороз, и когда жир замерзнет, получится маленький круглый шарик. Медведь проглотит шарик, жир растопится, острый китовый ус распрямится — медведю станет больно. А когда медведю станет очень больно, его легко убить копьем. Это совсем просто.

Так кончается сказание о Кише, который жил давным-давно у самого Полярного моря. И потому, что Киш действовал смекалкой, а не колдовством, он из самой жалкой иглу поднялся высоко и стал вождем своего племени. И говорят, что, пока он жил, народ благоденствовал и не было ни одной вдовы, ни одного беззащитного старика, которые бы плакали ночью оттого, что у них нет мяса.

Ամառ էր, աշնանը մի քանի օր էր մնացել: Մի տղա կար, անունը Արամ: Արամը ապրում է Բեռլինում և երազում էր տեսնել Երևանի աշունը: Նա ծնված օրվանից ապրում է Բեռլինում, բայց հայ է: Արամը կյանքում չէր եղել Հայաստանում: Եկավ աշունը, Արամը և իր ընտանիքը պատրաստվում էին գալ Հայաստան: Նրանց թռիչքին մի քանի օր էր մնացել: Արամը շատ էր ուրախացել, որովհետև շուտով կկատարվի իր երազանքը: Անցավ մի քանի օր Արամն և իր ընտանիքը արդեն Հայաստանում են: Արամը շատ ուրախ էր, նրան դուր էին գալիս տերևաթափը, գույնզգույն տերևները, մի խոսքով ամեն ինչ: Նա շատ էր հավանել Հայաստանը և շատ էր ցանկանում մնալ Հայաստանում, բայց նրա ծնողները չէին համաձայնվում: Նրանց ընտանիքը եկել էր Հայաստան երկու շաբաթով, արդեն մոտենում էր նրանց գնալու օրը: Արամը տխուր էր, բայց ոչինչ չէր կարող փոխել: Նրա ծնողները խոստացան նրան, որ հաճախակի կգան Հայաստան: Անցան տարիներ, Արամը մեծացավ և որոշեց գա և ապրի Հայսատանում:

Առաջադրանքներ․

1)Երկու ամբողջ թվերից ո՞րն է ավելի մեծ․

ա)դրական թիվը, թե՞ զրոն

բ)բացասական թիվը, թե՞ զրոն

գ)դրական թիվը, թե՞ բացասական

2)Աճման կարգով թվարկե՛ք ամբողջ թվերը․

ա)-2-ից մինչև 7-ը

-2, -1, 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7

բ)-10-ից մինչև -3-ը

-10, -9, -8, -7, -6, -5, -4, -3

գ)-45-ից մինչև -40-ը

-45, -44, -43, -42, -41, -40

3)Համեմատեք ամբողջ թվերը․

0 > -3

-1 < 1

-13 < 2

-1000 < 1

25 > -25

4)Համաձուլվածքը կազմված է կապարից և երկաթից, որոնց զանգվածները հարաբերում են ինչպես 2:7 :Որքա՞ն կապար և որքա՞ն երկաթ է պարունակում այդպիսի համաձուլվածքի կտորը, եթե նրա զանգվածը 3600գ է։

5.Պատասխանե՛ք հետևյալ հարցերին.

 ա) a ամբողջ թիվը 3-ից մեծ է։ Արդյոք այն անպայման դրակա՞ն է։ այո

 բ) b ամբողջ թիվը 3-ից փոքր է։ Արդյոք այն անպայման բացասակա՞ն է։ այո

գ) c ամբողջ թիվը 0-ից փոքր է։ Ճի՞շտ է արդյոք, որ այն բացասական է։ այո

 դ) d ամբողջ թիվը –1-ից մեծ է։ Ճի՞շտ է արդյոք, որ այն դրական է։ Այո

 ե) e ամբողջ թիվը –5-ից փոքր է։ Արդյոք այն անպայման բացասակա՞ն է։ այո

 զ) f ամբողջ թիվը 1-ից փոքր է։ Արդյոք այն անպայման բացասակա՞ն է։ այո

6.

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)․

1)x թիվը դրական է, թե՞ բացասական, եթե՝

ա) x>0

բ) x<0

2)Աճման կարգով թվարկե՛ք ամբողջ թվերը․

ա)-6-ից մինչև 5-ը

բ)-20-ից մինչև -10-ը

գ)-4-ից մինչև 0-ն

3)Համեմատեք ամբողջ թվերը․

-4 և 2

-3 և -10

5 և -3

-16 և -12

-73 և -100

4) Աստղանիշի փոխարեն գրե՛ք այնպիսի ամբողջ թիվ, որի դեպքում կստացվի ճիշտ անհավասարություն. 

ա) –4 < * < 0,

 դ) –1 < * < 1,

 է) 1 > * > –2,

 բ) –7< * < –3,

 ե) 8 > * > –1, 

ը) –30 > * > –40,

 գ) –19 < * < –14,

 զ) –4 > * > –6,

 թ) –100 > * > –102։ 

5).  Ամբողջ թվերի շարքում ո՞ր երկու թվերի հարևանությամբ է գտնվում տրված թիվը.

ա) 9,

 բ) 1,

 գ) –7,

 դ) –200,

 ե) 0,

 զ) –2, 

7)Հետևյալ անհավասարություններից որո՞նք են ճիշտ. 

ա) -6 > 3,

 բ) -6 > -7,

 գ) -6 < -14,

 դ) -6 > -3,

 ե) -6 > 0, 

զ) -6 < -5։ 

Опубликовано 4 октября, 2019 автором Քրիստինե Շահբազյան

Արդար և իմաստուն դատավոր էր Ուշինարան: Մաքուր էին նրա բոլոր խորհուրդները և միայն մերձավորների և հեռավորների համար նվիրված:

Համեստ կյանք ուներ նա իր հոյակապ սրահներում և ճոխ սեղան ու ապաստան ամեն աղքատների և ուխտավորների համար, որ տարի բոլոր դեգերում են Գանգայի սրբազան ափերի և Հիմալայի նվիրական անտառների միջև:

Մի անգամ, երբ նա դահլիճում նստած կարդում էր Վեդաները,— սրտապատառ ներս ընկավ մի աղավնի, որին հետապնդում էր սրաթև անգղը:

Սարսափած թռչունը նստավ դատավորի ծնկին և պաշտպանություն աղերսեց:

Անգղը հասավ նրա հետևից: Սակայն Ուշինարան պատսպարել էր արդեն մահապուրծ աղավնուն:

— Դատավո՛ր,— դիմեց անգղը Ուշինարային,— քաղցը վաղուց ընկճել է ինձ: Մեծ հանցանք է քաղցածի ձեռից խլել նրա սնունդը: Ե՞տ տուր ինձ աղավնին:

Ուշինարան ձեռի շարժումով մերժեց նրա պահանջը:

— Դատավո՛ր,— շարունակեց անգղը,— դու պարտաճանաչ մարդու հռչակ ունես, սակայն ինչո՞ւ պարտքի օրենքին հակառակ ես գնում: Ինչո՞ւ ես ինձ զրկում իմ անհրաժեշտ սնունդից:

— Այս անօգնական, մահի սարսուռով դողդոջուն թռչունը իմ պաշտպանությանը դիմեց,— առարկեց Ուշինարան,— դո՛ւ, հզոր անգղ, մի՞թե չես տեսնում, որ իմ առաջին պարտքն է — չհանձնել ինձ հավատացող արարածին իր հոշոտող թշնամուն: Ավելի մեծ ոճիր է՝ վտանգված թույլին զրկել օգնությունից, քան թե կատարել ոճիրների ոճիրը — սպանել Բրահմինին:

— Բայց, դատավո՛ր, ամեն արարած աշխարհում ուտելով է, որ կապրի: Եթե զրկես արարածին կերակուրից, իսկույն կդադարի նրա կյանքը: Հիմա որ դու իմ ձեռքից խլում ես իմ ապրուստը, շուտով կմահանամ ես և ինձ հետ կինս ու ձագուկներս:

Աղավնուն խնայելով դու մեզ բոլորիս մահի ես մատնում:

— Դո՛ւ շատ իմաստուն ես խոսում, ո՛վ անգղ, հզոր թռչուն. բայց խոստովանիր, ի՞նչպես կարող ես ընդունել, որ թշվառ փախստականին հանձնեմ կորստի: Բնա՛վ, երբե՛ք:

Քո առջև բաց են ահա մառանիս դռները: Գնա՛, ա՛ռ, ինչ որ ուզում ես — եղնիկի միս, վարազի միս: Եվ ուրիշ ինչ որ ուզում ես, ասա՛, կկատարեմ քո կամքը:

— Ոչ, դատավոր, ես ուրիշ տեսակի միս ուտելու սովորույթ չունիմ:

Բնությունից որոշված հավերժական օրենք է, որ անգղները աղավնիներ պիտի ուտեն: Տո՛ւր ինձ իմ իրավունքը:

— Ա՛նգղ,— թախանձեց Ուշինարան,— ինչ արարած որ ենթակա է մահի սահմաններին — ուզի՛ր, ես կտամ քեզ: Միայն երբեք չեմ կարող հանձնել թշվառության մեջ ինձ ապաստանածին:

— Դատավո՛ր,— պատասխանեց անգղը,— քանի որ դու այդքա՜ն սիրում ես այդ աղավնուն,— փոխարենը տուր քո մարմնից այնքան միս, որքան կշռում է աղավնին:

— Այո՛, հիմա արդար է և ճշմարիտ քո կամքը,— սրտահոժար ասաց Ուշինարան,— սիրով կտամ, ո՛վ անգղ, իմ մարմնից փոխարենը:

Եվ հանկարծ դահլիճի ձեղունից մի կշիռ կախվեց: Ուշինարան աղավնուն դրեց մի նժարում, իսկ մյուս նժարում` իր մարմնից մի փերթ, բայց աղավնին դեռ ծանր էր կշռում: Նորից կտրեց մսի մի փերթ, և աղավնին նորից ծանր էր: Դարձյալ նորանոր փերթեր կտրեց դրեց, և սակայն աղավնին ավելի և ավելի ծանր էր կշռում:

Այն ժամանակ Ուշինարան ամբողջ իր հոշոտված մարմնով ելավ կանգնեց նժարի մեջ…

— Ես Ինդրան եմ,— ձայնեց անգղը,— տիեզերքի իշխանը, և աղավնին — հուր Ագնիի ոգին:

Մենք եկանք քո առաքինությունը փորձելու համար:

Հավիտենական փառքով դու զարդարեցիր քեզ, ո՛վ Ուշինարա, որովհետև քո իսկ մարմնով խղճացիր փոքրիկ աղավնուն և քո կյանքով փրկեցիր թշվառին:

Ժողովուրդների մեջ պիտի չհնանա քո անունը, և հավիտյան պիտի ապրիս դու անմահ փառքով ու փայլով, որովհետև պարտքի սրբության հավատարիմ եղար:

1.Տեղադրիր քո ուսումնական բլոգի բնագիտության բաժնի հղումը։

https://serj2014.edublogs.org/category/%d5%a2%d5%b6%d5%a1%d5%a3%d5%ab%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6-6

2․ Ի՞նչ է ուսումնասիրում ֆիզիկան։

Ֆիզիկան ուսումնասիրում է բնության երևույթները, նյութի, շարժման և էներգիայի օրենքները։

3․ Որո՞նք են տեսողության հիգիենայի պարզագույն կանոնները։

4․Թվարկի՛ր բնական և արհեստական լույսի աղբյուրները։

Բնական լույսեր: Արև, աստղեր

Արհեստական լույսեր: Լամպ, մոմ, կրակ, լապտեր, ճրագ

5․Ինչպե՞ս է առաջանում կայծակը: Կայծակի ժամանակ ինչպե՞ս պետք է վարվեք, եթե հայտնվել եք բաց տարածքում:

Կայծակ կարող է առաջանալ երկու էլեկտրականացված ամպերի կամ ամպի ու Երկրի միջև:

Կայծակից պաշտպանվելու համար անհրաժեշտ անվտանգության կանոնները.

Կայծակի ժամանակ բաց դաշտում գտնվելը վտանգավոր է: Չի կարելի  պառկել գետնին: Եթե հնարավոր չէ արագ հեռանալ, ապա պետք է կքանստել համեմատաբար ցածրադիր տեղում: Քանի որ կայծակը խփում է առավել բարձր մարմիններին, ուստի չպետք է թաքնվել բարձր ծառի տակ: Որքան հնարավոր է` պետք է շուտ դուրս գալ ջրից: Չի կարելի ձեռք տալ մետաղե առարկաներին, պետք է հեռու մնալ դրանցից: Թաքնվել կարելի է խիտ անտառում, քարանձավներում, բնակելի շենքում, ավտոմեքենայում՝ փակելով պատուհանները: Մոտոցիկլետի կամ հեծանվի օգտագործումը վտանգավոր է:

6.Առանձնացրու երեք ուսումնական նյութ, որը կարևոր ես համարում և մի փոքր պատմիր յուրաքանչյուրի մասին։

Ես անրաժեշ եմ համարում կայծակի մասին նյութը, որովհետև այնտեղ գրված է ինչ պետք է անել կածակի ժամանակ: Նաև ինձ շատ դութ եկավ (Երկրի  ձգողությունը: Ծանրության ուժ և մարմնի կշիռ) դասը:

7․Ստացածդ գիտելիքները կկարողանա՞ս օգտագործել քո առօրյայում, կենցաղում, շրջապատում, այգում։ Բեր օրինակներ պատումի տեսքով։

Եթե անհրաժեշտ լինի ես կկարողանամ բոլոր դասերը օգտագործել: Որովհետև մեր անցած դասերում ամեն ինչ և ամեն մի մանրուք ներկայացված է, և շատ հեշտ կլինի իրագործել դրանք:

8․ Ո՞ր ուսումնական նյութը կառանձնացնեիր, որը քեզ ավելի հետաքրքրեց և համարում ես ամենակարևորը։

Ես հավանում կայծակի մասին նյութը, այն շատ հետաքրքիր էր և շատ ուսուցողական: Բայց բոլոր նյութերն էլ շատ հետաքրքիր էին: Նաև ինձ շատ դուր եկավ ջերմաստիճանի մասին նյութը

9․ Ընտրիր մեր անցած ուսումնական նյութերից մեկը և կատարիր դրա մասին բնագիտական փորձ։

Ուղղագրություն և ուղղախոսություն

45. Կետերի փոխարեն գրի՛ր տրված բառերից մեկը: 

Շոշափեց ու տեսավ, որ խեղճ կենդանու ող կոտրվել է: (ող, ոխ) 

ոխ սրտում որ մնա, թույն կդառնա, կքայքայի սիրտը: (ող, ոխ) 

Երբ երեկոյան հետ թռան, տեսան, որ իրենց բույն գրավել է անծանոթ մի թռչուն: (բույն, բուն) 

Մի քանի հողի ձեռք-ձեռքի էին տվել ու փորձում էին գրկել հինավուրց ծառի վիթխարի բուն: (բույն, բուն) 

Մոտակայքում ապրողներն այնքան են վարժվել Վիկտորիա շառաչին, որ դրան էլ ուշադրություն չեն դարձնում: (Վիկտորիա, Վիկտորյա) 

Տնեցիներն այնքան են վարժվել Վիկտորյաի անտեղի լացուկոծին, որ դրան էլ ուշադրություն չեն դարձնում: (Վիկտորիա, Վիկտորյա) 

Քո չքնաղ ծաղկի բույր է ինձ այստեղ բերել: (բույր, բյուր) 

Անթիվ ու բյուր են աստղերը: (բույր, բյուր) 

Ասիա երբևէ կհանգստանա՞ պատերազմներից: (Ասիա, Ասյա) 

Ասյա երբևէ կհանգստանա՞ իրեն այդքա՜ն հուզող մտքից: (Ասիա, Ասյա) 

Սոֆիա գեղեցիկ ու հյուրընկալ քաղաք է: (Սոֆիա, Սոֆյա) 

Սոֆյա գեղեցիկ ու նրբանկատ աղջիկ է: (Սոֆիա, Սոֆյա) 

46. Տրված բառերով նախադասություններ կազմի՛ր։

Ուռկան, ուռչել, կառչել, փառք, հռչակ, կռվել, խռպոտ: 

Ես լճում գցեցի ուռկան և սպասեցի, որպիսի ձուկ բռնվի:

Փուչիկը այնքան ուռչեց, որ պայթեց:

Երեխան կառչել էր մորից և պոկ չեր գալիս:

Աստծուն փառք ամեն ինչի համար։

Նկարիչը հռչակ ստացաբ 19-րդ դարում:

Մարդիք կան, որ չեն սիրում կռվել:

Պապիկների ձայները խռպոտ են լինում:

47. Տրված բառերով նախադասություններ կազմի՛ր։

Գոռգոռալ, դռդռալ, մռմռալ, հռհռալ, կռկռալ, ճռճռալ: 

Երեխան սկսեց գոռգռալ, երբ տեսավ մեծ շանը։

Գիշերվա լռության մեջ լսվում էր հին պատուհանի դռդռալը։

Տղան հռհռալով ծիծաղեց ընկերների կատակի վրա։

Ագռավը կռկռում է:

Կատուն մռմռում է:

Ժանգոտ դուռը բացելիս ճռճռում է:

48. Կետերը փոխարինի՛ր ր կամ ռ տառով (հարկ եղած դեպքում օգտվի՛ր ուղղագրական բառարանից): 

Արծիվ, առյուծ, հուռթի, մրմուռ, մարմար, մռմռոց, փրփրել, բարբառել, արհամարհել, բարձ, պառկել: 

49. Ընդգծված բառերը փոխարինի՛ր հոմանիշներով: Ընտրածդ բառերի գրությունը ճշտի՛ր բառարանի օգնությամբ: 

Մի ցատկով բռնեց հանդուգնին: 

Նոր վզկապը բաճկոնիդ հետ գեղեցիկ է դիտվում: 

Ինչո՞ւ քամահրանքով նայեցիր ու դուրս եկար: 

Սկսել էր փոշմանել, որ երեկոն անցկացրել էր տանը՝ ընկերներից հեռու: 

Վերջապես մտավ մի մեծ դահլիճ: 

50. Կետերի փոխարեն գրի՛ր նախադասության մտքին համապատասխանող բառ՝ ընտրված ուղղագրական բառարանից: 

Առողջ լինելու համար անհրաժեշտ է մշտապես կոփել մարմինը: 

Նրա հագին վարդագույն վերնաշապիկ էր ու նորաձև փեշ: 

Սիրում է ժամերով պառկել տաք ավազին ու նայել ամպի լողացող պատառիկներին: 

Հավաքած բոլոր փաստաթղթերն ու գրությունները դասավորեց թղթապանակումում, դրեց պահարանի մեջ: 

Կրիայի նման մտել է պատյանի մեջ ու ոչինչ լսել չի ուզում: 

Լավ լողորդի ու փրկարարի քn շնորհը մեր քաղաքից արդեն դուրս է եկել: 

Վիրավոր գազանի ոռնոցն անտառում դեռ երկար լսվեց: 

51. Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ: 

Մարդատար գնացքը կարո՞ղ է քսանմեկ րոպեում կտրել անցնել Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները՝ Խաղաղ օվկիանոսից մինչև Ատլանտյան: Դա նույնիսկ ինքնաթիռով հնարավոր չէ: Բայց ամերիկյան մի համալսարանի գիտնականներ պնդում են, որ այդ միայն իրագործելի է: Մի ագգային գիտաժողովում նրանք ստորերկրյա նոր փոխադրամիջոցի նախագիծ են ներկա.ացրել: 

52. Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ: 

Սևանա լճի խնդիրն այսօր հուզում է յուրաքանչյուր քաղաքակիրթ մարդու: Սևանի ջրի մակարդակը տասնյակ տարիների ընդացքում իջել է: Ջրի կորստի հետ առն.վում են մի շարք այլ էական հարցեր: Առանջին ուշադրության է արժանի ջրավազանի կեն.անական աշխարհի պահպանության խնդիրը: 

Բնակության ա.բարենպաստ պայման.եր են ստեղծվել նա. Ս.անի թ.ավոր բնակիչների՝ թռ.ուն.երի համար: 

53. Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ: 

Քանդում են հին տները, թափվում են աղյուսները, խուլ աղմուկով ընկնում են գերանները: Վիեննացի մի փայտավաճառ այսպիսի իրադարձությունը երբևե բաց չի թողնում: Նա չնչին գնով կամ էլ ձրի հավաքում է կառույցի փայտյա մասերը: Երաժշտական գործիքներ պատրաստողները չորացած փայտը շատ բարձր են գնահատում: Դրանցից հիանալի տավիղներ, կիթառներ ու ակորդյոններ են սարքվում: 

54. Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ: 

Ա.թամար կղզին Վանա լճի հարա.-ար.ելքում է, մեկ ժամվա ջրային ճանապար.ով է հեռու ցամաքից: Ծովը և բար.ր, ապառաժոտ ափերը կղզին անմատչելի էին դար.նում ոսո.ների համար: Գագիկը՝ Արծրուն.աց առա.ին թա.ավորը, հո.ակապ շինություններով նոր կյանք տվեց Ա.թամարին: Կղզին նրան փոքր թվաց՝ իր ըն.արձակ նպատակներն իրականացնելու համար, ու նա ա.բաբարտակով շր.անաձև կտրեց ծովի մի մասն ու ցամաքի վերածեց: Ժամանակի ըն.ացքում և՛ ա.րարտակը, և՛ վի.խարի շրջապարիսպը, և՜ բար.ր աշտարակներն ու բուրգերը ջրասու.զ եղան: 

55. Ուղղագրական բառարանից դո՛ւրս գրիր այն բառերը՝, որոնք վերաբերում են տանը, ընտանիքին: