Прочитать: Джек Лондон «Сказание о Кише», часть 2

Ответить на вопросы:

  • Какие поступки Киша говорят о его взрослении и охотничьих умениях?
  • Киш один пошёл на охоту, не испугался медведя, сумел его победить и правильно разделал добычу. Он вёл себя как настоящий охотник.
  • Почему в посёлке стали говорить о колдовстве?
  • Потому что Киш всегда возвращался с добычей, охотился один и без собак, и люди не понимали, как ему это удаётся.
  • Что сделали охотники, чтобы узнать тайну Киша?
  • Они отправили двух молодых охотников тайно проследить за Кишем во время охоты.
  • В чём заключался секрет Киша?
  • Он делал шарики из тюленьего жира с китовым усом внутри. Медведь глотал их, ему становилось больно, и тогда Киш легко убивал зверя.
  • Почему все люди племени согласились, что Киш должен стать вождём?
  • Потому что он был смелым и умным охотником и всегда справедливо делил мясо между людьми.
  • Какие качества помогли Кишу стать вождём племени?
  • Смелость, ум, находчивость, трудолюбие и справедливость.
  • В чём проявилась справедливость Киша, когда он стал вождём?
  • Он следил, чтобы старики и слабые получали свою долю мяса и чтобы никто не голодал.
  • Чему учит рассказ?
  • Рассказ учит тому, что ум и находчивость важнее силы, а справедливость и забота о людях делают человека настоящим вождём։

На следующий день он направился вдоль берега, где земля встречается со льдами. Те, кто видел его, заметили, что он взял с собой лук и большой запас стрел с костяными наконечниками, а на плече нес большое охотничье копье своего отца. И много было толков и много смеха по этому поводу. Это было невиданное событие. Никогда не случалось, чтобы мальчик его возраста ходил на охоту, да еще один.

Но прошел день и другой, и на третий поднялась жестокая пурга, а Киша все не было. Женщины горькими словами корили мужчин за то, что они плохо обошлись с мальчиком и послали его на смерть; мужчины же молчали, готовясь идти на поиски тела, когда утихнет буря.

Однако на следующий день рано утром Киш появился в поселке. Он пришел с гордо поднятой головой. На плече он нес часть туши убитого им зверя.

— Вы, мужчины, возьмите собак и ступайте по моему следу, — сказал он. — За день пути отсюда найдете много мяса на льду — медведицу и двух медвежат.

И он вошел в иглу и сытно поел, после чего спал двадцать часов подряд.

Сначала было много сомнений, много сомнений и споров. Выйти на полярного медведя — дело опасное, но трижды опаснее — выйти на медведицу с медвежатами. Мужчины не могли поверить, что мальчик Киш один, совсем один, совершил такой великий подвиг. И вот, наконец, они отправились в путь, ворча. Но, придя на место, они увидели то, чему не хотели верить: Киш не только убил медведей, но рассек туши на четыре части, как истый охотник, и удалил внутренности.

Так было положено начало тайне Киша. Дни шли за днями, и тайна эта оставалась неразгаданной. Киш снова пошел на охоту и убил молодого, почти взрослого медведя, а в другой раз — огромного медведя-самца и его самку. Обычно он уходил на три-четыре дня, но бывало, что пропадал среди ледяных просторов и целую неделю. Он никого не хотел брать с собой, и народ только диву давался. «Как он это делает? — спрашивали охотники друг у друга. — Даже собаки не берет с собой, а ведь собака — большая подмога на охоте».

— Почему ты охотишься только на медведя? — спросили его как-то.

— Кто же не знает, что только на медведе так много мяса.

Но в поселке стали поговаривать о колдовстве.

— Злые духи охотятся вместе с ним, — утверждали одни. — Поэтому его охота всегда удачна. Чем же иначе можно это объяснить, как не тем, что ему помогают злые духи?

— Кто знает? А может, это не злые духи, а добрые? — говорили другие.

— Ведь его отец был великим охотником. Может, он теперь охотится вместе с сыном и учит его терпению, ловкости и отваге. Кто знает!

Так или не так, но Киша не покидала удача, и нередко менее искусным охотникам приходилось доставлять в поселок его добычу. И в дележе он был справедлив. Так же, как и отец его, он следил за тем, чтобы самый хилый старик и самая древняя старуха получали справедливую долю, а себе оставлял ровно столько, сколько нужно для пропитания. И поэтому-то, и еще потому, что он был отважным охотником, на него стали смотреть с уважением и побаиваться его и начали говорить, что он должен стать вождем. Теперь, когда он прославил себя такими подвигами, все ждали, что он снова появится в совете, но он не приходил, и им было стыдно позвать его.

— Я хочу построить себе новую иглу, — сказал Киш однажды. Это должна быть просторная иглу, чтобы было удобно в ней жить. Но у меня нет на это времени. Мое дело — охота, и она отнимает все мое время. Было бы справедливо и правильно, чтобы мужчины и женщины, которые едят мясо, что я приношу, построили мне иглу.

И они выстроили ему такую большую просторную иглу, что она была больше и просторнее даже жилища самого вождя.

Но больше всего занимала все умы тайна чудесной охоты Киша. И как-то раз Уг-Глук бросил Кишу в лицо обвинение в колдовстве. И как-то вечером на совете после долгих споров было решено послать по следу Киша, когда он снова пойдет на медведя, и узнать его тайну. И вот Киш отправился на охоту, а два молодых, лучших в поселке охотника, пошли за ним по пятам, стараясь не попасться ему на глаза. Через пять дней они вернулись, дрожа от нетерпения, — так хотелось им поскорее рассказать то, что они видели.

— Братья! Как нам было приказано, мы шли по следу Киша. И уж так осторожно мы шли, что он ни разу не заметил нас. В середине первого дня пути он встретился с большим медведем-самцом, и это был очень, очень большой медведь… Киш шел прямо на медведя, и медведь бросился на него, и Киш побежал. Но когда Киш бежал, он уронил на лед маленький круглый шарик, и медведь остановился, обнюхал этот шарик и проглотил его. А Киш все бежал и все бросал маленькие круглые шарики, а медведь все глотал их.

— И так продолжалось долго, а потом медведь вдруг остановился, завыл от боли и начал, как бешеный, колотить передними лапами о лед. А Киш побежал дальше по льду и стал на безопасном расстоянии. Но медведю было не до Киша, потому что маленькие круглые шарики наделали у него внутри большую беду.

— Медведь царапал себя когтями и прыгал по льду, словно разыгравшийся щенок. Но только он не играл, а рычал и выл от боли, — и всякому было ясно, что это не игра, а боль. Ни разу в жизни я такого не видал.

— Колдовство!

— Не знаю, — отвечал Боун. — Я рассказываю только то, что видели мои глаза. Медведь был такой тяжелый и прыгал с такой силой, что скоро устал и ослабел и, тогда он пошел прочь вдоль берега и все мотал головой из стороны в сторону, а потом садился, и рычал, и выл от боли — и снова шел. А Киш тоже шел за медведем, а мы — за Кишем, и так мы шли весь день и еще три дня. Медведь все слабел и выл от боли. Он шел то в одну сторону, то в другую, то назад, то вперед, то по кругу и снова и снова пересекал свой след и, наконец, пришел к тому месту, где встретил его Киш. И тут он уже совсем ослабел и не мог даже ползти. И Киш подошел к нему и прикончил его копьем, а мы побежали сюда, чтобы рассказать, как Киш охотится на зверя.

Любопытство было так велико, что весь совет поднялся и направился в иглу Киша. Они застали его за едой, но он встретил их с почетом и усадил по старшинству.

— Ты должен нам дать объяснение, а Киш. Расскажи, как ты охотишься. Нет ли здесь колдовства?

Киш поднял на него глаза и улыбнулся.

— Нет! Не дело мальчика заниматься колдовством, и в колдовстве я ничего не смыслю. Я только придумал способ, как можно легко убить полярного медведя, вот и все. Это смекалка, а не колдовство.

— И каждый сможет сделать это?

— Каждый.

Наступило долгое молчание.

Мужчины глядели друг на друга, а Киш продолжал есть.

— И ты… ты расскажешь нам, о Киш? — спросил наконец Клош-Кван дрожащим голосом.

— Да, я расскажу тебе. — Это очень просто. Смотри!

Он взял узкую полоску китового уса и показал ее всем. Концы у нее были острые, как иглы. Киш стал осторожно скатывать ус, пока он не исчез у него в руке; тогда он внезапно разжал руку, — и ус сразу распрямился. Затем Киш взял кусок тюленьего жира.

— Вот так, — сказал он. — Надо взять маленький кусочек тюленьего жира и сделать в нем ямку — вот так. Потом в ямку надо положить китовый ус — вот так, и, хорошенько его свернув, закрыть его сверху другим кусочком жира. Потом это надо выставить на мороз, и когда жир замерзнет, получится маленький круглый шарик. Медведь проглотит шарик, жир растопится, острый китовый ус распрямится — медведю станет больно. А когда медведю станет очень больно, его легко убить копьем. Это совсем просто.

Так кончается сказание о Кише, который жил давным-давно у самого Полярного моря. И потому, что Киш действовал смекалкой, а не колдовством, он из самой жалкой иглу поднялся высоко и стал вождем своего племени. И говорят, что, пока он жил, народ благоденствовал и не было ни одной вдовы, ни одного беззащитного старика, которые бы плакали ночью оттого, что у них нет мяса.

Հայրենագիտություն/պատմություն. ուսումնական առաջին շրջանի ամփոփում

1. Պատումի մեջ տեղադրիր քո ուսումնական բլոգի հայրենագիտության բաժնի հղումը։
https://serj2014.edublogs.org/category/%d5%b0%d5%a1%d5%b5%d6%80%d5%a5%d5%b6%d5%a1%d5%a3%d5%ab%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6/
2.Առանձնացրու այն նախագծերը, որին մասնակցել ես:

Ես հնագետ եմ, Մխիթարյան մեաբանություն

https://serj2014.edublogs.org/2025/09/23/%d5%b0%d5%b6%d5%a1%d5%a3%d5%ab%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%bf%d5%a5%d5%b2%d5%b8%d6%82%d5%b4%d5%b6%d5%a5%d6%80

3.Ո՞րն էր ավելի առանձնացված քեզ համար, ինչու՞։
https://serj2014.edublogs.org/2025/09/23/%d5%b0%d5%b6%d5%a1%d5%a3%d5%ab%d5%bf%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%bf%d5%a5%d5%b2%d5%b8%d6%82%d5%b4%d5%b6%d5%a5%d6%80/ Ինձ շատ է դուր եկել այս դասը:
4.Ո՞ր աշխատանքներն ես հաջողված համարում, նշիր, ներկայացրու հղմամբ։

Այս դասը եղել է մեր վերջին դասը այս կիսամյակում և, որոշեցի այս դասը առանձնացնել: Այս դասը բաժանված էր երկու մասի` Մշակույթի և Կրոնի:

5. Ո՞ր աշխատանքներ չեն հաջողվել, նշիր պատճառը։

6. Ո՞ր ուսումնական նյութը կառանձնացնեիր, որը քեզ ավելի հետաքրքրեց։

Մեկ նյութեվ չեմ կարող առանձնացնել քնի-որ բոլոր դասերնել հետաքրքիր էին: Բայց ինձ հետաքրքիր էր երբ մենք անցնում էինք քարե դարի մասին:

Մաթեմատիկա ամբոբում 6.րդ դասարան

Future Time: will և going to

Անգլերենում ապագայի մասին խոսելու համար հիմնականում օգտագործվում են երկու ձևեր՝ will և going to։

1. Will

Կառուցվածք:
will + verb (հիմնական ձև)
օրինակ՝ I will goShe will studyThey will come

Երբ ենք օգտագործում will

  1. Հանկարծակի որոշում այս պահին
    Երբ որոշումը կայացնում ենք հենց խոսելու պահին։
    • I’m cold. I will close the window.
  2. Խոստումներ, առաջարկներ, խնդրանքներ
    • I will help you. (խոստում/առաջարկ)
    • Will you open the door? (խնդրանք)
  3. Կանխատեսումներ՝ կարծիքի վրա հիմնված
    • I think it will rain tomorrow.

2. Going to

Կառուցվածք:
am/is/are + going to + verb
օրինակ՝ I am going to playShe is going to visitWe are going to travel

Երբ ենք օգտագործում going to

  1. Նախապես կայացված պլաններ և մտադրություններ
    • I am going to meet my friend tomorrow. (արդեն որոշված է)
  2. Գուշակություններ՝ փաստերի հիման վրա
    • Look at the clouds. It is going to rain. (ակնհայտ նշան կա)

Վարժություններ

Վարժություն 1. Լրացրու will կամ going to։

  1. Look at those dark clouds! It __is going_ rain.
  2. I forgot my notebook. I _will__ go and get it now.
  3. She is studying hard. She _is going__ be a doctor.
  4. We _are going__ visit our grandparents next Sunday. (plan)
  5. Don’t worry, I __will_ help you.
  6. They see smoke from the kitchen. The food _is going__ burn.

Վարժություն 2. Ընտրիր ճիշտ տարբերակը։

  1. I think our team (will / is going to) win the game.
  2. She (will / is going to) buy a new phone. She saved money for months.
  3. “I’m hungry.” — “I (will / am going to) make you a sandwich.”
  4. Look! The boy is running too fast, he (will / is going to) fall.

Վարժություն 3. կազմիր նախադասություններ՝ will կամ going to օգտագործելով։

(սկզբնական բառեր տրված են)

  1. I / help / you → ____________________________
  2. She / visit / London / next year (plan) → __________________
  3. Look at the sky / rain → ___________it will rain_______________
  4. We / decide now / stay home → __________ will___________

Վարժություն 1. Լրացրու will կամ going to՝ տրամաբանական հիմունքներով։

Խնդիրն այն է, որ որոշ նախադասություններ ունեն հուշումներ, և դու պետք է ճիշտ որոշես՝ դա հանկարծակի որոշում է, պլան, թե կանխատեսում։

  1. A: I don’t understand this exercise.
    B: Don’t worry, I __will_ explain it to you.
  2. She has bought paint and brushes. She _is going__ paint her room this weekend.
  3. Be careful! You ___ drop the glasses.
  4. A: Why are you taking your passport?
    B: Because I ___ travel to Georgia tomorrow.
  5. I think the teacher ___ give us homework today.
  6. The sky is clear and blue. It ___ be a warm day.
  7. Oh no! I forgot to call my grandmother. I ___ call her now.
  8. They are late again. They ___ miss the bus.

Վարժություն 2. Վերագրիր թերի երկխոսությունները՝ օգտագործելով will / going to։

Օգտագործիր տվյալ մտքերից յուրաքանչյուրում՝ will կամ going to ճիշտ ձևով։

A. offer / sudden decision
B. plan / prediction
C. warning / intention

Օրինակ
A: Why are you holding that letter?
B: I am going to send it.

1)

A: I can’t open this bottle.
B: __________________________________________ (offer)

2)

A: Why are you carrying that big bag?
B: __________________________________________ (intention)

3)

A: Watch out!
B: __________________________________________ (warning)

4)

A: Tomorrow is my birthday.
B: __________________________________________ (prediction)

5)

A: We don’t have any bread left.
B: __________________________________________ (sudden decision)

Վարժություն 3. Ընտրիր ճիշտ տարբերակը՝ հիմնվելով իմաստի վրա։

  1. The car is making a strange noise. It (will / is going to) break down soon.
  2. “Can someone help me with this box?” — “I (will / am going to) help you.”
  3. She studied the map carefully. She (will / is going to) find the place easily.
  4. They decided last week. They (will / are going to) move to a new apartment.
  5. Look! The dog is chasing the cat. The cat (will / is going to) climb the tree.
  6. I promise I (will / am going to) tell nobody.
  7. I’m sure he (will / is going to) like your present.
  8. She bought ingredients. She (will / is going to) bake a cake.

Վարժություն 4. Ստեղծիր ապագայի պատմություն Will և Going to օգտագործելով։

Կազմիր 7–10 նախադասությամբ պատմություն, որտեղ կիրառում ես will և going to տարբեր իմաստներով՝

  • մեկ առ մեկ հանկարծակի որոշում
  • մեկ խոստում
  • մեկ պլանավորված գործողություն
  • մեկ կանխատեսում
  • մեկ զգուշացում
  • մեկ ապացույցի վրա հիմնված գուշակություն

(Այս վարժությունը կարող ես տալ սովորողին՝ որպես գրավոր աշխատանք առանձին էջում։)

Վարժություն 5. Վերափոխիր նախադասությունները՝ will → going to կամ going to → will

(հիմնվելով հուշման վրա)

  1. I think it is going to rain. → (կարծիք, ոչ նշան)
  2. She will visit her grandma next Sunday. → (նախապես ծրագրված է)
  3. Look at the boy! He will fall. → (ակնհայտ նշան կա)
  4. I’m going to help you right now. → (հանկարծակի որոշում)
  5. The doctor thinks he is going to get better soon. → (կարծիք)

Բնագիտություն (քիմիա մոդուլի ամփոփում)

1.Տեղադրիր քո ուսումնական բլոգի բնագիտության բաժնի հղումը։

https://serj2014.edublogs.org/category/%d5%a2%d5%b6%d5%a1%d5%a3%d5%ab%d5%bf%d5%b8%d6%82%d5%a9%d5%b5%d5%b8%d6%82%d5%b6-6

2․ Ինչո՞ւ է կարևոր քիմիան մարդու առօրյա կյանքում։ Բերե՛ք 2 օրինակ։

Քիմիան օգնում է մեզ, որպիսի լավ իմանանք մեր շուրջը: Տարբերել անվտանգ և վտանգավոր նյութերը:

3․ Ի՞նչ է նյութը: Բերե՛ք նյութերի և առարկաների 2-ական օրինակ՝ ցույց տալով տարբերությունը։

Նյութը այն է, ինչից կազմված են բոլոր առարկաները։ Օրինակ ապակին նյութ է իսկ պատուհանը, բաժակ առարկաները կազմված են ապակի նյութից:

4․ Որո՞նք են նյութի ագրեգատային վիճակները: Ինչպե՞ս կարելի է նյութը մի վիճակից մյուսը փոխակերպել։

Նյութի ագրեգատային վիճակներն են, պինդ, հեղուկ և գազային:

5․ Ի՞նչ է քիմիական տարրը: Բերե՛ք տարրի 2 օրինակ։

Քիմիյական տարերը ատոմներ են: Օրինակներ O2 (օդ) H2 (ջուր):

6․Ի՞նչ է այրումը քիմիական տեսանկյունից։ Ո՞ր քիմիական նյութի հետ է միանում այրվող նյութը։

Այն քիմիական ռեակցիաները, որոնք ընթանում են ջերմության և լույսի անջատմամբ, կոչվում են այրում: Այրումն օքսիդացման ռեակցիա է:

7․ Ո՞րն է շմոլ գազը (CO)։ Ե՞րբ է այն առաջանում, և ինչո՞ւ է վտանգավոր։

Շմոլ գազը անտեսանելի գազ է։ Այն առաջանում է երբ վառելիքը ամբղոջությամբ չի վառվում, վտանգավոր է, որովհետև չի թողում մարմինը թթվածին ստանա։

8․ Ինչպե՞ս կարելի է բաժանել հետևյալ խառնուրդները.

  • Աղը՝ ջրից։
  • Ավազը՝ ջրից։

9․ Ի՞նչ է լուծույթը։ Բերե՛ք լուծույթի մեկ օրինակ։

Օրինակ եթե թեյի կամ սուրճի մեջ լցնենք շաքարավազ և խառնենք կստացվի լուծույթ:

10․ Ո՞ր ուսումնական նյութը կառանձնացնեիր, որը քեզ ավելի հետաքրքրեց և համարում ես ամենակարևորը։

Ինձ դուր եկավ Քիմիական տարրեր, քիմիական նշաններ: Պարզ և բարդ նյութեր դասը, որովհետև այս դասը հիմք էր քիմիական տարերի համար: Եվ շատ հետաքրքիր էր ինձ համար:

Մշակույթ, կրոն

Մարդկանց կրոնական պատկերացումները

Հնագույն մարդիկ մշտապես կապված են եղել իրենց շրջապատող աշխարհին։ Փորփելով հասկանալ կամ բացատրել բնության երևույթները (քամի,անձրև, արև, լոիսին, շարժում)՝ մարդիկ նկատում էին, որ դրանք գոյություն ունեն իրենց կամքից անկախ։ Եվ քանի որ հաճախ բնության երևույթները և մարմինները մնում էին անհասկանալի ու անբացատրելի, մարդիկ այդ երևույթների պատճառ էին համարում անտեսանելի գերբնական ուժերին։ Հնագույն մարդիկ կարծում էին, որ ոգիներին՝ բարի և չար գերբնական ուժերին, պետք է սիրաշահել ու զոհեր մատուցել, կատարել նրանց նվիրված ծեսեր, որպեսզի նրանք բարեհաճ լինեն իրենց նկատմաբ։ Այդպես առաջացավ կրոնը։ Հայաստանի տարբեր հնավայրերից գտնված արձանիկները, կավակերտ օջախները վկայում են, որ հնագույն բնակիչների կյանքում մեծ տեղ են ունեցել ծեսերն ու պաշտամունքը։ Հայաստանում մեր հեռավոր նախնիները երկրային կայանքը և մահը բացատրում էին ոգու ներկայությամբ և բացակայությամբ։ Այսպես ձևավորվում է նախնիների պաշտամունքը։

Մշակույթ

Հայաստանի տարաշքում հայտնաբերվել են հարուստ նյութեր, որոնք հստակ պատկերացում են տալիս մեր հայրենիքի բնիկիների նախնադարյան մշակույթի մասին։ Հայաստանում եղած քարակոթողները և ժայռապատկերները մեր հնագույն նախնիների ապրելակերպի մասին կարևորագույն աղբյուրն են։ Դրանք հազարավոր օրինակներով հանդիպում են Գեղամա, Վարդենիսի, Վասպուրականի, Կորդվաց, Հայկակն Տավրոսի լեռանաշղթաներում, Սյունիքում, Արագածի փեշերին և այլուր։ Ժայռապատկերների թեմատիկան շատ բազմազան է։ Դրանցում առկա են ոչ միայն պարզ կենցաղային, որսորդական, ծիսական և այլ տեսարաններ, այլև երկնային մարմինների ու մարդակերպ աստվածների պատկերներ, օրացույցներ և այլն։ Իզուր չէ, որ շատ ուսումնասիրողներ ժայռապատկերները համարում են «նախնադարի քարե հանրագիտարաններ»։
Հայաստանի նախնադարյան պաշտամունքային համակարգում կենտրոնական տեղ էր զբաղեցնում արևի պաշտամունքը։ Հնավայրերում արևը պատկերող և խորհրդանշող բազմաթիվ իրեր են հայտնաբերվել։ Նախնադարյան կիրառական արվեստում իր արտացոլումն է գտել նաև երկնային լուսատուների, ինչպես նաև ջրի պաշտամունքը։

Հարցեր և առաջադրանքներ

1․ Ներկայցնե՛լ հնագույն մարդյանց կրոնական պատկերացումները։
Հնագույն մարդիկ կարծում էին, որ ոգիներին՝ բարի և չար գերբնական ուժերին, պետք է սիրաշահել ու զոհեր մատուցել, կատարել նրանց նվիրված ծեսեր, որպեսզի նրանք բարեհաճ լինեն իրենց նկատմաբ։ Այդպես առաջացավ կրոնը։
2․ Ներկայացնե՛լ Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն բնակիչների կրոնական հավատալիքները։
3․ Հայաստանի ո՞ր վայրերում են հայտնաբերվել մեր հնագույն նախնիների ապրելակերպի մասին կարևորագույն աղբյուրները։
4․ Բացատրե՛լ թե ինչո՞ւ են ժայռապատկերները համարվում «նախնադարի քարե հանրագիտարաններ»։
5․ Դիտել տեսանյութը և պատկերել ձեր հավանած հայկական ժայռապատկերը որևէ իրի վրա (բաժակ, շապիկ, պայուսակ և այլն )։

https://youtube.com/watch?v=hDR0NRvoMcA%3Fstart%3D152%26feature%3Doembed

Մաթեմատիկա

Տրված պայմաններին բավարարող իրավիճակների ելքերի քանակի հաշվում

Խնդիրներ.
1. Գրե՛ք բոլոր երկնիշ թվերը, որոնք գրվում են.
 ա) 1, 3, 9 թվանշաններով, առանց նիշերը կրկնելու,

13, 31, 93, 91, 19, 39
 բ) 1, 3, 9 թվանշաններով, եթե նիշերը կարելի է կրկնել,

11, 33, 99
 գ) 2, 4, 6 թվանշաններով, առանց նիշերը կրկնելու,

24, 46, 42, 64, 62, 26
դ) 2, 4, 6 թվանշաններով, եթե նիշերը կարելի է կրկնել։
22, 44, 66
2. Գրե՛ք բոլոր երկնիշ թվերը, որոնք գրվում են 0, 1, 5 թվանշաններով, եթե.
 ա) նիշերը չի կարելի կրկնել,

10, 15, 50, 51
 բ) նիշերը կարելի է կրկնել:

11, 55

3. Քանի՞ երկնիշ թիվ կարելի է գրել 9, 8, 7 թվանշաններով, եթե.
 ա) նիշերը չի կարելի կրկնել,

98, 89, 87, 78, 79, 97
 բ) նիշերը կարելի է կրկնել:

99, 88, 77

4. Քանի՞ երկնիշ թիվ կարելի է գրել 0, 2, 4, 6 թվանշաններով, եթե.
 ա) նիշերը չի կարելի կրկնել,

20, 24, 42, 46, 64, 26, 62, 40, 60
 բ) նիշերը կարելի է կրկնել:
22, 44, 66
5. Չորս ընկերուհի կինոյի չորս տոմս գնեց: Քանի՞ տարբեր եղանակներով կարրող են նրանք զբաղեցնել իրենց տեղերը կինոսրահում:


6.Ժամացույցը մեկ ժամվա ընթացքում կես րոպե առաջ է ընկնում: Այժմ այն ցույց է տալիս 14:57: Ժամը քանի՞սը ցույց կտա ժամացույցը 8 ժամ հետո:

8x30=240

14:57+8+4=23:01

7. Յոթ տետրը միասին 700 դրամով ավելի է երեք տետրի ընդհանուր գնից: Ի՞նչ  արժե մեկ տետրը:

7X-3X=700

4X=700

700:4=175

8.Գտենք այն թիվը, որի 12%-ը 3 է:
3x100:12=25

9.Մրցումներում ւմ հաղթեց 9 մարզիկ կամ մրցույթի բոլոր մասնակիցների 18%-ը: Որքա՞ն էին մրցույթի մասնակիցները:

9x100:18=50

10. Քաղաքում կա 64 հազար ընտրող: Նրանց 85%-ը մասնակ ցել են ընտրություններին: Քանի՞ ընտրող է մասնակցել ընտ րություն ներին:

64000:100×85=54400

Ձմեռային բանաստեղծություններ

  • Համո Սահյան «Եղևնին»(հատված)

Անտառից եկած կանաչ եղևնին,
Հիշում է կանաչ իր ընկերներին,
Արահետներն է հիշում ձյունի տակ,
Հիշում է բացատն ու բուքն սպիտակ:
Երկինքն է հիշում իր գլխի վերև,
Եվ իր մայր անտառն ասեղնատերև,
Հովերն է հիշում նա գարնանային,
Որ իրեն այնպես օրորում էին:

  • Համո Սահյան «Նոր տարու հետ նորանալով»(հատված)

Հրաժեշտի ու հանդիպման
Երանելի մի ակնթարթ…
Զրը՜նգ զրը՜նգ,- ծոր է տալիս
Ժամացույցի զանգը հպարտ:
Սեղանների վրա թողած
Իր օրհնությունն ու իր բարին,
Հարազատի հոժարությամբ
Հեռանում է հոգնած տարին:
Մանուկ տարին իր սպիտակ
Խանձարուրից աչքը բանում,
Ուրախություն, ուրախություն,
Ուրախություն է խոստանում:

Ուրախանանք նոր տարու հետ,-
Նոր տարու հետ նորանալով,
Հին հոգսի հետ մեր քունքերի
Ճերմակն անգամ մոռանալով…
Ուրախանանք նոր տարու հետ,
Նոր տարու հետ նորանալով,
Դալարելով մեր կյանք ապրենք,
Ոչ թե դանդաղ չորանալով։

Ինքնաստուգում

  1. Գտնել հետևյալ թվերի բացարձակ արժեքները (մոդուլները).

ա) |-73| = 73

բ) |120| = 120

գ) |0| = 0

դ) |- (-45)| = 45

  1. Համեմատել թվերը և դնել համապատասխան նշանը (>, <, =):

ա) -28 < -19

բ) |-45| = 45

գ) 0 > -100

դ) -(-13) = 13

  1. Համեմատել թվերի մոդուլները և դնել համապատասխան նշանը (>, <, =):

ա) |-60| > |59|

բ) |-12| < |-15|

գ) |0| < |-1|

  1. Թվերը դասավորել նվազման կարգով՝
    15, -21, 0, -18, -10, -35

15, 0, -10, -18, -21, -35

  1. Գտնել -23-ին հակադիր թվի և 7-ի մոդուլների տարբերությունը։

  1. Կատարել գումարում.

ա) -14 + (-25)= -39

բ) 38 + (-12)= 26

գ) -50 + 50=0

դ) -7 + 15 + (-3)= 5

  1. Կատարել հանում.

ա) -42 – (-18)= -24

բ) 25 – 40= -15

գ) 0 – (-9)=+9

դ) 10 – (-5) – 20= -5

  1. Կատարել բազմապատկում.

ա) (-6) x (-9)=54

բ) 11 x (-4)= -44

գ) (-3) x (-2) x (-5)=-30

դ) -(2)x (-1) = 2

  1. Կատարել բաժանում.

ա) -81 : 9= -9

բ) 100 : (-25)=-4

գ) (-48) : (-6)=8

դ) 0 : (-13)=0

  1. Հաշվել արտահայտության արժեքը՝ օգտագործելով գործողությունների հերթականությունը.

(-2) x 15 – 42 : (-6) + |(-10) + 7| =

  1. Հաշվել արտահայտության արժեքը.
    16 – (4 – 10) x (-2) – (-30) : 5 = 10

Խնդիր 1. Ջրասույզը գտնվում էր 0 մետր նիշից -25 մետր խորության վրա։ Նա սկզբում բարձրացավ 12 մետր, այնուհետև իջավ 5 մետր, ապա նորից բարձրացավ 8 մետր։ Որքա՞ն է ջրասույզի վերջնական դիրքը նշված նիշի նկատմամբ։

Ձմեռային բանաստեղծություններ

Մետաքսե «ՆՈՐ ՏԱՐՎԱ ԳԻՇԵՐ»

Թե աշխարհում փակ դռներ կան,
թող որ բացվեն այս գիշեր,
Ու Նոր տարին նոր խնդությամբ
թող ներս մտնի այս գիշեր,
Թե կան դատարկ, համր տներ`
մանկան ճիչով թող լցվեն,
Ով փնտրում է սրտանց մեկին`
հանկարծ գտնի այս գիշեր

Թե կան լացող, տխուր աչքեր,
թող ծիծաղեն այս գիշեր,
Կանչող ձեռքերն իրար հասնեն,
հրաշք ապրեն այս գիշեր:
Թե կան սրտեր` չար նախանձով,
դառնան բարի ու ներող,
Եվ ուրիշի ուրախ կյանքով
խանդավառվեն այս գիշեր:
Թե մոլորված անցորդներ կան,
դարձի թող գան այս գիշեր,
Սրբագործված սիրով մտնեն
իրենց օջախն այս գիշեր,
Թե կան բախտի փշոտ ճամփեք,
թող ծաղկունքով կանաչեն
Ու երջանիկ սպասումով
բոլորն արբեն այս գիշեր…
Թե աշխարհում պանդուխտներ կան,
թող տուն դառնան այս գիշեր,
Հայրենական հավերժությամբ
ողջագուրվեն այս գիշեր:

  • անծանոթ բառերն ու դրանց բացատրությունները,
  • բանաստեղծության վերլուծությունը,

Բանաստեղծությունը այն մասին է, որ բոլոր երազանքները նոր տարվա գիչերը պետք է կատարվի:

  • քո կարծիքը բանաստեղծության մասին։

Բանաստեղծությունը ինձ շատ դուր եկավ

Վահագն Դավթյան «Իջնում է ձյունը, իջնում լույսի պես»

Իջնում է ձյունը, իջնում լույսի պես,
Իջնում է խոնարհ ու իջնում է հեզ,
Իջնում է, հալչում այտերին մանկան,
Մետաքսով զուգում անցնող աղջկան…

Իջնում է ձյունը, իջնում լույսի պես
Եվ այնքա՜ն-այնքա՜ն քնքշորեն մաղում,
Որ թվում է, թե այդքան մեղմ ու հեզ
Ոչ մի բան չկա արար աշխարհում…

Եվ վաղը, սակայն, երբ լինի գարուն,
Երբ դիպչի նրան համբույրն արևին
Նա պիտի հալչի, հոսի վարարուն,
Թռչի լեռներից, ժայռերը ձևի:

Անդունդների մեջ պիտի շառաչի,
Պիտի փրփրա, պիտի հառաչի,
Պիտի որոտա խոլ ամպրոպի պես
Այս ձյունը խոնարհ, ձյունը մեղմ ու հեզ…

  • անծանոթ բառերն ու դրանց բացատրությունները,
  • բանաստեղծության վերլուծությունը,

Ձմռանը մենք վայելում ենք խաղում ենք, հիյանում, ուրախանում իսկ գարնանը այն հալվում և ջուր է դառնում

  • քո կարծիքը բանաստեղծության մասին։

Ինձ համար բանաստեղծությունը շատ հետաքրքիր էր:

Համո Սահյան «Եղևնին»

Անտառից եկած կանաչ եղևնին,
Հիշում է կանաչ իր ընկերներին,
Արահետներն է հիշում ձյունի տակ,
Հիշում է բացատն ու բուքն սպիտակ:
Երկինքն է հիշում իր գլխի վերև,
Եվ իր մայր անտառն ասեղնատերև,
Հովերն է հիշում նա գարնանային,
Որ իրեն այնպես օրորում էին:
Վաղորդյան ցողի գոհարն է հիշում,
Եվ մայրամուտի թևերն աբրեշում,
Հիշում է սոսափն ամեն մի ծառի,
Խարույկն է հիշում անտառապահի:
Հիշում է բոլորն ու չի ափսոսում,
Որ էլ անտառի երգը չի լսում,
Ինչո՞ւ ափսոսա, երբ իր թևերին
Գարուն է բերել երեխաներին,
Գարուն է բերել այս ձմռան օրով
Եվ տուն է մտել կանաչ շորերով.
Ե՞րբ է նա այսպես զուգվել, զարդարվել
Եվ մարդկանց այսքան հրճվանք պատճառել,
Ե՞րբ է նա եղել այսքան երջանիկ
Ու ե՞րբ է տեսել այսքան խաղալիք:
Ե՞րբ են նրա մոտ այսքան մանուկներ
Երգել ու պարել մինչև ուշ գիշեր…
Զարդարանքներով, աստղերով իր պերճ
Կանգնել է ուրախ մանուկների մեջ,
Այնպես հպարտ է նայում աշխարհին,
Կարծես հենց ինքն է բերել Նոր տարին:

  • անծանոթ բառերն ու դրանց բացատրությունները,
  • բանաստեղծության վերլուծությունը,

Այս բանաստեղծությունը եղեվնում մասին է, քանի որ ձռանը բոլոր ծառերի տերևնետը թափվում են: Եղեվնին զարմանում, թէ ուրեն բոլոր ծառերը և զարմանում է թէ ինչու են բոլոր երեխաները երգում և պարում նրա շրջը: Իսկ վերջում հասկանում է, որ նոր տարի է:

քո կարծիքը բանաստեղծության մասին։

Շատ հետաքրքիր էր բանաստեղծությունը և շատ ինձ դուր եկավ:

Համո Սահյան «Նոր տարու հետ նորանալով»

Հրաժեշտի ու հանդիպման
Երանելի մի ակնթարթ…
Զրը՜նգ զրը՜նգ,- ծոր է տալիս
Ժամացույցի զանգը հպարտ:
Սեղանների վրա թողած
Իր օրհնությունն ու իր բարին,
Հարազատի հոժարությամբ
Հեռանում է հոգնած տարին:
Մանուկ տարին իր սպիտակ
Խանձարուրից աչքը բանում,
Ուրախություն, ուրախություն,
Ուրախություն է խոստանում:

***

Ուրախանանք նոր տարու հետ,-
Նոր տարու հետ նորանալով,
Հին հոգսի հետ մեր քունքերի
Ճերմակն անգամ մոռանալով…
Ուրախանանք նոր տարու հետ,
Նոր տարու հետ նորանալով,
Դալարելով մեր կյանք ապրենք,
Ոչ թե դանդաղ չորանալով։

***

Խաղաղություն մաղթենք հողին,
Մաղթենք` ամեն սար ու ձորում
Բողբոջներին բացվելու բախտ
Եվ ծիլերին հասկավորում:
Սիրողներին մաքուր սիրո
Հավատ մաղթենք մի հաստատուն,
Իմաստունին կորով մաղթենք,
Եվ կտրիճին իմաստություն։
Մերձավորին վստահություն,
Մեծավորին` ներող հոգի,
Բարուն ազատ թևեր մաղթենք
Եվ բարություն ամեն ոքի:

***

Զարկենք թասերն ու դատարկենք
Մեր այս սեղան-սինու կենաց,
Քանի գինին մեզ չի խմել,
Խմենք նաև գինու կենաց…
Մեր սրտերում ուրախության
Կրակն այնպես թող ճարճատի,
Որ էլ հոգսի հետք չմնա
Կնճիռներում մեր ճակատի:
Ուրախանանք Նոր տարու հետ,
Նոր տարու հետ զորանալով,-
Շտկենք սապատն այս աշխարհի
Թեկուզ մի քիչ կորանալով:

  • անծանոթ բառերն ու դրանց բացատրությունները,
  • բանաստեղծության վերլուծությունը,

Բանաստեղծությունը նոր տարվա մասին է: Երբ գալիս է նոր տարվա գիշերը բոլորը հրաժեշտեն տալիս հիտարուն և մախթանքներ ասում նոր տարվա մասին:

  • քո կարծիքը բանաստեղծության մասին։

Բանաստեղծությունը երկար էր բայց ուներ շատ մեծ ասելիք: