Անտիկ բառը թարգմանաբար նշանակում է հին, հնագույն: Հին աշխարհի հավատալիքների անտիկ շրջանը սերտորեն կապված են հունա-հռոմեական մշակույթի հետ։ Հույները կարծում էին, որ կյանքում ամեն մի երևույթ կախված է աստվածների կամքից։ Շատ տաճարներում կային գուշակներ, որոնց կարելի էր հարցնել անցյալում տեղի ունեցած և ապագայում կատարվելիք իրադարձությունների մասին։ Նշանավոր էին Զևսի և Ապոլլոն աստծու տաճարների գուշակները։ Այստեղ էին գալիս մարդիկ ոչ միայն Հունաստանից,այլև Հռոմից և Արևելքի երկրներից։
Հին հույների նման հռոմեացիներն էլ հեթանոսներ էին և պաշտում էին բազմաթիվ աստվածների։ Հռոմեական կրոնը ձևավոևվեց տարբեր կրոնների ազդեցության ներքո։ Հին Իտալիայում հռոմեացիներից բացի ապրում էին նաև բազմաթիվ այլ ժողովուրդներ։Հատկապես ուժեղ էր Իտալիայի հնագույն ժողովուրդներից էտրուսկների դիցարանի դերը։ Էտրուսկներից հռոմեացիները վերցրին մի քանի աստվածների պաշտամունքը, սակայն հռոմեական աստվածների մեծ մասը նույնացվում էր հունական համապատասխան աստվածների հետ, այսպես՝ Յուպիտերը՝ Զևսը, Մարսը՝ Արեսի,
Վեներան՝ Ափրոդիտեն և այլն։

Հունական աստվածներին հիշեցնող հռոմեական աստվածությունների հետ մեկտեղ հռոմեական դիցաբանության մեջ հանդիպում էին նաև այնպիսի աստվածներ, որոնք շատ ավելի մոտ էին այսեղի ժողովրդին։ Մարդիկ իրենց տան մեջ հատուկ անկյուն էին ունենում, որտեղ աղոթում ու իրենց հարգանքի ու սիրո տուրքն էին մատուցում վերջիններին։ Նման աստվածությունների շարքին էր պատկանում, օրինակ, Վեստան, որն օջախի աստվածուհին էր։
Սատուրնի ու բերքի աստվածուհի Օտտայի դուստրը Վեստան օջախի աստվածուհին էր անմահության կրակի խնամողը։ Ի տարբերություն իր երկու քույրերի Յունոյի ու Սերեսի, Վեստան չէր ուզում ամուսնանալ և նախընտրում էր կույս մնալ։ Մի անգամ գեղեցկուհի Վեստան գալիս է խնջույքի և այստեղ քուն է մտնում։ Պտղաբերության Աստվածը՝ հիանալով Վեստայի գեղեցկությամբ մոտենում է Վեստային, սակայն ավանակի ձայնը արթնացնում է նրան։ Այդ դեպքից հետո, ամեն անգամ աստվածուհու պատվին տոնակատարության ժամանակ ավանակներին զարդարում են ծաղիկներով։
Կրոնը հռոմեացիների կյանքում կարևորագույն նշանակություն ուներ։ Յուրաքանչյուր հռոմեացի ուներ իր անձնական հովանավոր ոգին, որը կոչվում էր գենիուս։ Այն հայտնվում էր մարդու ծննդյան պահից և անհետանում նրա մահվան հետ միաժամանակ։ Ընտանիքի մահացած անդամները վերածվում էին ոգիների և ապրում էին այնտեղ, որտեղ նրանց թաղել էին։ Այդ ոգիների համար մշտապես ուտելիք և ծաղիկներ էիին տանում։
Հեթանոս հայերն իրենց աստվածներին չեն առանձնացրել օտար աստվածներից և հավասար նվիրել են հատուկ տոներ, նրանց համար կառուցել տաճարներ, մեհյաններ, նվիրատվություններ արել, կենդանիներ զոհաբերել։ Նրանց անուններով են կոչել հայ հեթանոսական տոմարի ամիսները, օրերը, տեղանուններ, անձնանուններ և այլն։
Հունա-հռոմեական պատմագրության դերը հին Հայաստանի տնտեսամշակութային կյանքի և պատմության լուսաբանման գործում չափազանց մեծ է:Առավելապես կարևոր են Հերոդոտոսի, Քսենոփոնի և Ստրաբոնի հաղորդումները, որոնք մոտիկից ծանոթ են եղել Հայաստանին:

Հարցեր և առաջադրանքներ
1․ Ի՞նչ է նշանակում անտիկ։
Անտիկ բառը թարգմանաբար նշանակում է հին, հնագույն
2․Նշե՛ք հունական և հռոմեական աստվածների անուններ։
Զևս, Ապոլլոն, Յուպիտեր, Մարս, Վեներա
3․Ի՞նչ նշանակություն ուներ կրոնը հռոմեացիների կյանքում։
Կրոնը հռոմեացիների կյանքում կարևորագույն նշանակություն ուներ

Հին աշխարհի կրոնական հավատալիքների ձևավորման շրջանում տոհմն ուներ իր հովանավոր աստվածությունը կամ ոգին: Մարդիկ նրա միջոցով էին հաղորդակցվում գերբնական ուժերի հետ:
Աստվածների պաշտամունքը
Ոգին էր մարդկանց պահպանում դժբախտությունից և տալիս բարօրություն: Երբ համայնքներն ու ցեղերը միավորվեցին և առաջացավ պետությունը, մարդիկ նախկին համայնքային աստվածություններին օժտեցին որևէ բնագավառի հովանավորի դերով: Մեկը դարձավ ամպրոպի աստված, մյուսը՝ բերրիության, երրորդը՝ արևի, և այսպես շարունակ:Այսպես առաջացավ բազմաստվածությունը: Օրինակ՝ Եգիպտոսում երկրպագում էին շուրջ հազար աստվածների: Նույն իրավիճակն էր տիրում խեթերի և այլ ժողովուրդների մոտ:
Դիցարան
Դիցարանի ստեղծումը և գոյությունը սերտորեն կապված է պետության և կառավարման ձևի հետ: Դիցարանը ստեղծվում էր պետության առաջին արքաներից մեկի հրամանով, որպեսզի ամրապնդվի իշխող ցեղի կամ քաղաքի գերիշխանությունը: Երբ պետության մայրաքաղաքը փոխվում էր, երբեմն փոխվում էր նաև գլխավոր աստվածը: Եգիպտոսի Հին թագավորության շրջանում գլխավոր աստվածն էր Ռան (արևի աստվածը), որին երկրպագում էին Մեմֆիս քաղաքում: Բայց երբ մայրաքաղաք դարձավ Թեբեն, գլխավոր աստված հռչակվեց տեղի աստված Ամոնը: Ք.ա. 14-րդ դարում փարավոն Էխնաթոնը գերագույն աստված հռչակեց նախկինում գրեթե անհայտ Աթոնին: Դրանով նա փորձեց Ամոնի տաճարի քրմերին զրկել իրենց մեծ իշխանությունից: Այսպես՝ պետականության հետ միասին ի հայտ
եկավ դիցարանը:
Աշխարհաստեղծման առասպելը
Արևելքի ժողովուրդներն ունեին բնության, մարդկանց, կենդանական և բուսական աշխարհների ծագման մասին առասպելներ:
Եգիպտոս. «Սկզբում համատարած ջուր էր: Այնուհետև ջրի մեջ Պտահ աստվածը ստեղծեց մի կղզի, որը սկսեց մեծանալ: Հետո աստված երկիրը բաժանեց երկնքից, ստեղծեց օդը: Միայն վերջում նա ստեղծեց մարդկանց»:
Շումեր. «Երկիրը ստեղծեց Էլլիլ աստվածը: Նա բաժանեց երկիրը երկնքից, որոնք սկզբում մեկ միասնություն էին կազմում: Դրանից հետո նա կավից ծեփեց մարդուն՝ իր իսկ նմանությամբ»:
Հնդկաստան. «Սկզբում ոչինչ չկար՝ ո՛չ արև, ո՛չ լուսին, ո՛չ աստղեր: Ջրից ծնվեց կրակը: Տաքությունից ծնվեց Ոսկե ձուն: Ոսկե ձվից ծնվեց արարիչ Բրահման: Նա ջարդեց ձուն, և այն ճեղքվեց երկու մասի: Վերին կեսը դարձավ երկինք, ստորին կեսը՝ երկիր, իսկ դրանց միջև Բրահման դրեց օդը: Նա հողը դրեց ջրերի մեջ և ստեղծեց աշխարհամասերը, սկիզբ դրեց ժամանակին»:
Բաբելոն. «Սկզբում համատարած ջրային տարերք էր՝ օվկիանոս: Այստեղ իշխում էր հրեշ Թիամաթը: Բաբելոնի գլխավոր աստված Մարդուկը հաղթեց Թիամաթին: Վերջինիս մարմնի մի կեսից նա ստեղծեց երկինքը, մյուսից՝
երկիրը»:

Հարցեր և առաջադրանքներ

1․Եգիպտոսում ինչո՞ւ էր հաճախ փոխվում գլխավոր աստվածը:
Քանի որ երբ պետության մայրաքաղաքը փոխվում էր, երբեմն փոխվում էր նաև գլխավոր աստվածը։
2․Ի՞նչ է դիցարանը:
Դիցարանը աստվածների համակարգն է, որը կապված է պետության և կառավարման ձևի հետ։

Հինգշաբթի օրը մենք դասարանով գնացել էինք Խաչատուր Աբովյանի տուն թանգարան, որը գտնվում է Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանում: Այնտեղ մենք տեսանք նրա տունը և մանրամասն լսեցինք նարա պատմություն թանգարանում: Շատ հետեքրքիր էր և դասարանում բոլորին շատ դուր եկավ: Իսկ վորջում մենք խաղացինք հանելուկ խաղ և այնտեղից քաղած գիտելիքները օգնեցին մեզ հաղթահարել դա և տվեցին մեզ պատվոգիր: